Fietsers kunnen in Maastricht op 5 punten de Maas oversteken.

De oudste brug, Sint Servaasbrug, was eeuwenlang de enige brug over de Maas in heel Nederland. Er liepen en lopen dan ook heel veel wegen in de richting van deze Maasoversteek. Door het ontbreken van auto’s is het voor fietsers de veiligste fietsbare brug van de stad. Maar helaas is er sterk toenemende hinder van grote schepen waarvoor de brug omhoog wordt gezet. Ook is er steeds meer hinder door commerciële activiteit op de routes er naar toe. Het fietsgebruik van de brug is hoog maar neemt helaas af. Een slechte zaak.

De Wilhelminabrug is sinds eind jaren ’10 de door fietsers meest gebruikt brug van Maastricht. Het is de enige binnenstadsbrug voor scooters en andere lichte voertuigen, daarom zijn die er nadrukkelijk aanwezig. Voor fietsers is de brug onderdeel van de verkeerslichtenvrije route Randwyck – Bloemenweg – Parallelweg – Sint Maartenslaan – Markt waardoor er ook veel groepen studenten fietsen. De brug is echter ook onderdeel van de OV-as en er rijden bijzonder veel bussen. Een afscheiding tussen langzaam verkeer en bussen ontbreekt helaas. Sinds 2025 is de maximumsnelheid op zowel de brug als de aanlandingen 30-km/uur en steken fietsers bij het T-kruispunt met de Franciscus Romanusweg over aan de autoluwe zijde. Tenslotte moet nog worden opgemerkt dat de betekenis van de brug wordt beperkt door het ontbreken van een fietsverbinding over het spooremplacement, want daardoor is de brug voor Maastricht oost moeilijk te bereiken.

In het najaar van 2003 is de Hoeg Brögk in gebruik genomen. Doordat deze brug alleen via trappen of liften toegankelijk is, wordt deze brug slechts voor voor een klein deel (7%) van de fietsverplaatsingen over de Maas gebruikt. Dat zijn dagelijks toch 2000 fietsers en dat zal onder meer komen door bestemmingen in de omgeving zoals Centre Ceramique, winkels en scholen. Heb je kinderen achterop, rij je op een bakfiets, driewielfiets of scootmobiel, dan heb je niet veel of niets aan deze brug. De trappen hebben ook een voordeel: ze houden de verbinding scootervrij. Onachtzaamheid ten aanzien van fietsroutes heeft helaas geleid tot een gebrekkige (ondermaatse) toegang tot Plein 1992 vanaf de Avenue Ceramique. Op de andere oever heeft een ontwerpfout ertoe geleidt dat de lift achter de Maasboulevard, aan de Maas, ligt en geen verbinding heeft met het park. Verbreding van de hellingbaan naar Plein 1992 en aanleg van een lift of hellingbaan in het park zijn zeker wenselijk.

De J.F. Kennedybrug is van groot belang als verbinding tussen Maastricht West en Randwyck, de grootste werklocatie van Limburg met zo’n 16.000 arbeidsplaatsen, het academisch ziekenhuis, twee faculteiten en andere opleidingen. Veel studenten, werknemers en scholieren gebruiken de brug. Maar het oversteken van de auto-aansluitingen vereist snel reageren. Die oversteken leiden tot veel klachten van fietsers en maken de brug ongeschikt voor onzekere fietsers zoals kleine kinderen en ouderen. De problemen zijn het gevolg van het ontwerp van de brug als autoweg. De maximumsnelheid is rond 2012 wel teruggebracht naar 50 km/uur maar het wegbeeld uit de jaren ’60 is nauwelijks aangepast. De feitelijke rijsnelheid zou bij de op- en afritten verder naar beneden moeten om de fietsoversteken veiliger te maken. Mogelijk kan dan ook het voetpad doorgetrokken worden naar het MECC. De fietspaden zijn matig. Ze zijn te smal om veilig in te halen en terwijl er duidelijk sprake is veel snelheidsverschillen en van druk spitsverkeer. En door een verkeerde oppervlaktebewerking is sinds de jaren ’90 het afschot aangetast, waardoor er bij nat weer waterbanen over het fietspad lopen. Ook zijn er opstaande randjes met hinderlijke schaduwen. Het ontbreken van fietspadverlichting draagt daar ook aan bij. Er staan alleen verlichtingsmasten tussen de rijbanen waardoor het linkergedeelte van het fietspad op hinderlijke wijze in de harde schaduw van de vangrails valt.

De Noorderbrug biedt fietsers een doorstroomroute tussen Maastricht noordwest en noordoost. Door de hoge ligging zijn er weinig aantakkingen, vooral de verbindingen met de Maasoevers zijn zwak. Hier fiets je in een verkeersomgeving: de afstand tussen de laatste woning op de ene oever en de eerste woning op de andere oever is ruim 2,5 kilometer. Bij een grote reconstructie in 2018 zijn directe aansluitingen op de Boscherweg en op Limmel/Beatrixhaven vervallen. Het toch al wat lage fietsgebruik is sindsdien met meer dan de helft afgenomen! Het nieuwe fietspad is ruim op de brug zelf maar op de aansluitende Viaductweg helemaal niet terwijl het juist daar het drukste is. De omgeving is heel lawaaierig door extreem veel autoverkeer direct langs het fietspad (meer dan 60.000 mvt dagelijks bij de Viaductweg) en het ontbreken van geluidafschermende maatregelen. Ook moet je er vechten tegen hellingen en tegenwind. Een geluidsscherm van glas, een extra oprit vanaf de Bosscherweg en fietspadverlichting bij de Viaductweg zouden enigszins helpen om er een betere fietsbrug van te maken.

Ten noorden van de Noorderbrug is de volgende vaste Maaskruising bijna 12 kilometer verder, namelijk de autowegbrug bij Stein (voorzien van fietspaden, vermoedelijk de meest lawaaierige van de regio). Fijner en dichterbij is de overgang met het pontje Uickhoven-Geulle dat echter alleen in de zomermaanden vaart.

Ten zuiden van de Kennedybrug is de volgende vaste Maaskruising 10 kilometer verder, bij de stuw van Lixhe. Aangenamer en veiliger is het fiets/voetveer tussen Eijsden en Lanaye dat in mei 2004 in gebruik is genomen. Ook dat pontje vaart seizoensgebonden.

De toekomst

De beschrijving maakt plausibel dat verbeteringen aan de bestaande Maasoversteken en aanvullende Maaskruisingen vermoedelijk tot toename van fietsgebruik zullen leiden.

In 2001 startte planvorming voor de verbetering van de fietsroute over de J.F. Kennedybrug. Dit proces verloopt traag en is in 2024 of 2025 om onbekende redenen zelfs stilgelegd.

Begin 2026 werd onverwacht bekend gemaakt dat iets ten noorden van de stuw van Borgharen een nieuwe fietsbrug wordt gebouwd: de BoBobrug. Via een omweg van bijna 2 kilometer sluit de brug uiteindelijk aan op de Boscherweg. Deze brug wordt de meest zuidelijke schakel in het fietsnetwerk van Rivierpark Maasvallei. We verwachten dat met deze inpassing hoofdzakelijk recreatieve fietsers van de brug gebruik zullen maken.

In de Omgevingsvisieplan staat een brug ingetekend tussen het Bassin en Wyck. Aan deze plannen wordt nog gewerkt en een goede uitkomst is geenszins zeker. Het zal immers niet meevallen om hellingbanen in te passen en goed aan te sluiten op het stedelijk fietsnetwerk. Sterker nog: de gemeente heeft het niet over het verbinden van grote stadsdelen maar over het doel om met deze brug het Sphinxkwartier en Wyck te verbinden; dat is het schaalniveau van de voetganger aan de rand van het toeristisch domein. Wij willen echter een alternatief voor de Noorderbrug en geen tweede Hoeg Brögk.

De toekomst van het fietsen naar de bruggen door het centrum is nog ondoorzichtig. Hoewel er projecten zijn als “Autoluw Wyck” en “Fietszone centrum Maastricht” is het de vraag of de doorstroming op de fietsroutes naar de Sint Servaasbrug, Hoeg Brögk en Wilhelminabrug, overal en altijd behouden blijft. Dit is zeker zorgwekkend.