Het ontsluiten van Pottenberg

Pottenberg is een wat vergeten wijk aan de rand van de stad. Ook deze wijk verdient een plan voor een goed fietsklimaat. We bedachten een samenhangend pakket realistische maatregelen voor zinvolle, herkenbare, veilige, autoluwe routes.

Anno 1966
Pottenberg is een nieuwe, modernistisch opgezette wijk, met licht, lucht en ruimte. Ontsloten én doorsneden door twee grote wegen, stempelstedenbouw, veel open ruimte met grasvelden, bomen en veel trottoirtegels, met bushaltes maar zonder fietsvoorzieningen. De hoofdverkeersstructuur van Pottenberg heet Potteriestraat en haaks daarop de Terra Nigrastraat en de Terra Cottalaan. Bij de kruising daarvan ligt een enorme open ruimte: het Terra Cottaplein. Langs een van de randen ligt een winkelstrip en centraal een kerk omgeven door leegte. De ontmoetingsruimten zijn kennelijk binnen gedacht. De school ligt apart, omgeven door autoluwe straten. Buiten Pottenberg liggen akkers.

Pottenberg in 1965, met twee wegen er dwars door

Anno 2026
De Potteriestraat is de overduidelijke dominante auto-ontsluiting, die voor fietsers minder goed is door de hinder van de VRI en het gevaarlijke verkeersplein op de Via Regia. De Terra Nigrastraat en Terra Cottalaan zijn autoluw. Op het Terra Cottaplein overheerst afstandelijkheid. De bomen langs de lanen zijn prachtig groot gegroeid. Eronder ligt ‘grasfalt’, waarop weinig gebeurt. De winkels zijn weg, de school is een moslimstreekschool geworden waar de leerlingen met busjes vervoerd worden, de kerk werd Armeens. Achter de wijk ligt een groot vakantiepark met 300 accomodaties, fietsverhuur en een druk bezocht sportcomplex.

Met de aanpak Positief Pottenberg werkt de Gemeente Maastricht op basis van het Programma Veerkrachtige Wijken aan de verbeteringen op het gebied van wonen, groen, ontmoeting, veiligheid en leefbaarheid. Daarmee is er nog geen mobiliteitsvisie of concrete fietsambitie voor de wijk. Die is er ook niet in het Actieplan Fiets. Daarin zijn wel hoofdroutes vastgesteld, maar er is niet bepaald hoe die moeten worden ingericht. Het STOMP-principe geeft wel aan dat lopen en fietsen voortaan prioriteit moeten krijgen.

Om te voorkomen dat er ad hoc verkeersmaatregelen worden genomen, zoals voor het Terra Cottaplein, heeft de Fietsersbond een visie op de fietsvoorzieningen gemaakt.

De Fietsersbond vraagt zich voor Pottenberg af: Wat is de positie van de fiets binnen de wijk? Hoe komen de bewoners hun wijk uit? Hoe fiets je er eigenlijk naar toe? Hoe kun je het beter maken? We fietsen hier, we kijken bewust rond en we spreken erover.

Drie hekken weerhouden fietsers niet om toch de kortste en veiligste route te kiezen: ze fietsen liever over de Terra Cottalaan dan via de Roemerstraat!
De Terra Cottalaan heeft indrukwekkende laanbomen, daartussen niet de rijbaan maar een wat saai wandelpad.
Sporen tonen onmiskenbaar aan dat er behoefte is aan een pad tussen de Dousbergweg (Dormio) en de Terra Cottalaan.
Zicht richting Dousberg vanaf de Terra Cottalaan.
Het oversteken of opfietsen van de Terra Cottalaan kan een stuk comfortabeler als het plateau aan weerszijden op gelijke hoogte aansluit op de dwarspaden.
Zelfs 60 jaar na de bouw van de Mammoetflat is er nog een olifantenpad nodig om te lopen en te fietsen zoals de bewoners willen: over de kortste, veiligste en meest aangename route.
De langdurige afsluiting van de Terra Nigrastraat tijdens de herbouw van de flat heeft aangetoond dat deze straat geen belangrijke functie voor autoverkeer heeft. Autoverkeer kan gemakkelijk over de Potteriestraat. Met alleen bestemmingsverkeer kan de rijbaan van de Terra Nigrastraat een stuk smaller worden en blijft ruimte over voor bijvoorbeeld groen.
Bij de herbouw kreeg de Mammoetflat mooie inpandige fietsenstallingen op maaiveld.
Over de Porseleinstraat naar Pottenberg fietsen over een smal strookje met langsrazend verkeer aan de ene kant en stilstaande auto's aan de andere. Niet iets wat je nog een keer graag doet.
Een heel enkele keer is het wel fijn fietsen over de Porseleinstraat.
Verrassend dat er met 50 over de Terra Nigrastraat gereden mag worden. Waanzin eigenlijk. Maar er is ook een quick-win: met max 30 wordt een goede basis gelegd voor een fijne straat.
Om verkeersplein Via Regia liggen belangrijke oversteken voor fietsers en voetgangers, maar de auto's rijden op te hoge snelheid af. Dat kan zeker anders!
Tijdelijke oversteekvoorziening op de Porseleinstraat ter hoogte van de Artsenijstraat. Voor fietsers ontbreekt een veilige stopplek en voetgangers hebben helemaal geen voorzieningen.
Het mag wel maar het is een technische uitdaging om vanaf de Porseleinstraat het Amfoorpad op te fietsen.

STOMP in Pottenberg
We constateren dat de ontsluiting van Pottenberg sterk gericht is op de auto door de aanwezigheid van de belangrijke verkeersaders Via Regia, Porseleinstraat en Potteriestraat en van een groot verkeersplein. Aangezien de wijk geen eigen voorzieningen meer heeft moet er voorzien worden in fiets- en looproutes om voorzieningen in andere wijken voor iedereen bereikbaar te maken. Herkenbare autoluwe fietsroutes ontbreken, er wordt veel kruip-door-sluip-door gefietst. Voor kwetsbare mensen laat de veiligheid te wensen over.

De Fietsersbond denkt voor de verbetering van het fietsklimaat van Pottenberg vooral aan het ontwikkelen van twee betekenisvolle assen voor langzaam verkeer in combinatie met een gerichte verbetering van de veiligheid van de drie verkeersaders. We verwachten dat een goede uitvoering leidt tot minder mobiliteitsongelijkheid (zonder auto toch mobiel), tot openbare ruimte waar mensen zich goed voelen (meer mensen op straat) en tot duurzamer mobiliteitsgedrag (meer mensen die vaker fietsen of lopen).

De Dousberg-as: Brusselsepoort – Pottenberg – Dousberg
De route met Dousberg als verste punt zou in de andere richting de belangrijkste fietsroute richting stadscentrum kunnen worden en tegelijk de belangrijkste route voor de boodschappen. De Terra Nigrastraat en Terra Cottalaan vormen een goed uitgangspunt. Voor deze en aansluitende straten zou de fiets nog meer dan nu maatgevend moeten worden. De voetganger profiteert er ook van. Meerdere invalshoeken kunnen de betekenis vergroten:
-De as met rode fietsstroken herkenbaar verlengen over de Aesculaapstraat naar winkelcentrum Brusselsepoort en via de Eenhoornsingel als rode fietsstraat nog verder naar fietsroutes richting het stadscentrum over Via Regia en Bilserbaan.
-Op deze hele as een maximumsnelheid van 30 km/uur, dus ook op de Terra Nigrastraat. Op het Terra Cottaplein is 15 km/uur (erf) een optie.
-De rijbaan van de Terra Nigrastraat, in ieder geval bij de woningen, smaller maken (hetzelfde als de Terra Cottalaan).
-Doorgaand autoverkeer ontmoedigen. Bijvoorbeeld met een wegversmalling halverwege de Terra Nigrastraat, met drempel en voorrang voor verkeer dat Pottenberg uit rijdt. Een knip voor het autoverkeer levert de hoogste verblijfs- en fietskwaliteiten in deze buurt.
-Parkeren alleen in havens of op terreinen en groen toevoegen.
-De hoek bij het Terra Cottaplein als een aantrekkelijke, beschutte ontmoetings- en verblijfsruimte inrichten, de parkeerplaatsen daarom iets meer op afstand.
-De Terra Cottalaan hechter verbinden met de straten in de omgeving (groen met dwarspaden op gelijkblijvend niveau door laten lopen) en daarmee ook het fietsverkeer vanuit die buurten verzamelen.
-De as verlengen naar de Goudenweg en Dousbergweg, met een kort nieuw pad voor fietsers en voetgangers.

De Pellikaan-as: Brusselsepoort – Pottenberg – Pellikaan
De tweede as zou gevormd moeten worden over Artsenijstraat, Amfoorpad, Amfoorstraat en Majolicastraat. Bestemmingen zijn Van de Vennepark, speeltuintje, de Romein en sportvoorziening Pellikaan. Fietsers, scootmobielers en voetgangers maken hier nu al veel gebruik van. Evenals kwetsbare ouderen. Daarvoor zijn niet veel meer dan twee betere oversteekvoorzieningen nodig:
-Een robuuste oversteek bij de Porseleinstraat
-Een tweede middeneiland bij de Potteriestraat.

Veiliger en beter oversteekbare Potteriestraat en Porseleinstraat
Dit zijn geen straten maar een gebiedsontsluitingswegen met 50 km/uur maximumsnelheid. Vanuit de Nederlandse richtlijnen horen deze wegen te beschikken over fysiek gescheiden fietsvoorzieningen. Met de volgende maatregelen voor de gebiedsontsluitingswegen kan de fietsontsluiting van Pottenberg stukken beter worden:
-Op de Potteriestraat kan de belijning van de fietsstroken alvast verdubbeld worden om de fietsveiligheid snel te vergroten.
-Op de Porseleinstraat moet voor de fietsroute naar Pottenberg aan beide kanten een fietspad van 200 meter lang worden aangelegd.
-De oversteekveiligheid van fietsers vraagt vooral om verbetering bij de soms drukke aantakking van de Opalinestraat, bij het hierboven genoemde kruispunt met de Amfoorstraat/Majolicastraat en bij het kruispunt met de Artsenijstraat/Amfoorpad.

Langzamer rijden op en om verkeersplein Via Regia
Dit plein is ooit aangepast door het invoeren van de voorrangsregels voor rotondes, maar de infrastructuur is nog vrijwel hetzelfde als in 1966. Om een groot aantal omliggende oversteken veiliger te maken voor fietsers en voetgangers moet vooral de afrijdsnelheid van het autoverkeer lager worden:
-Op verkeersplein Via Regia haakse aansluitingen voor het autoverkeer en tot één rijstrook versmalde afritten.

Klik hier voor een kaart met deze en nog wat meer concrete ideeën.