Vijf bezwaren tegen een tram door de binnenstad

Vijf bezwaren tegen een tram door de binnenstad vanuit het oogpunt van fietsveiligheid

De gemeente Maastricht heeft er voor gekozen om de tram Vlaanderen – Maastricht door de straten van de stad te laten rijden. Al die straten behoren ook tot het hoofdfietsroutenetwerk. Deze straten zijn onder meer van belang voor de bereikbaarheid van scholen, het station, het stadscentrum met de markt en de nieuwe culturele voorzieningen in de Boschstraat. Het toevoegen van tramsporen aan deze straten kan niet zonder negatieve gevolgen voor de veiligheid van het fietsverkeer. Denk maar aan de volgende vijf punten waarmee de tram invloed heeft op die veiligheid:

1. Grote massa

De beoogde tram is zwaar, ongeveer 60 ton. Als zich voor het voertuig plotseling iets voordoet, staat die niet zomaar stil. En als er een botsing optreedt komt een enorme hoeveelheid energie vrij. Bovendien is zo’n zwaar voertuig ook ontzagwekkend, anders gezegd: vreesaanjagend.

2. Ruimtebeslag

De beoogde tram is met 2,65 meter niet alleen erg breed, hij vormt ook een toevoeging aan het al bestaande verkeerssysteem in de stad. Er is dan ook ruimte gezocht voor de tram en die wordt van de fietsvoorzieningen afgehaald. De fietsstroken worden gevoelig smaller. En op de Van Hasseltkade wordt een oversteekplaats weggehaald. Na aanleg van de tramsporen moeten werknemers van Sappi daar 4 rijstroken in één keer zien over te steken.

3. Inflexibiliteit

Bussen en auto’s kunnen met een boogje om fietsers heen rijden en doen dat in de praktijk ook vaak. Maar een tram is gebonden aan zijn rails. Enerzijds kun je dan als verkeersdeelnemer de baan van de tram inschatten. Anderzijds heb je daar als fietser niet veel aan als je geen kant op kunt. In de praktijk zal een tram fietsers vaak op korte afstand inhalen. Temeer omdat de fietsstroken meestal smal zullen zijn.

4. Voorrang om de bocht

Trams hebben meer voorrangsrechten dan ander verkeer. Ook wordt gestreefd naar voorrang voor de OV-as. Dat heeft in het verkeersontwerp geleid tot kruispunten waar afslaande trams en bussen voorrang krijgen, wat inhoudt dat rechtdoor gaande fietsers voorrang moeten verlenen. Dat noemen wij in Maastricht “Kennedybrugtoestanden”. Volgens verkeerscoryfee Rico Andriesse van bureau Goudappel is “voorrang om de bocht” een van de 7 hoofdzonden van het wegontwerp. Fietsers komen in de knel en de voorrang is onduidelijk. Door de afwijkende regels is de voorrang van trams altijd onduidelijk, ook nog eens verschillend aan weerszijden van de Nederlands-Vlaamse grens. Trams veroorzaken dan ook om die reden een lager veiligheidsgevoel, ook bij voetgangers.

5. Rails in de rijbaan

Het is onvermijdelijk dat fietsers hier en daar rails moeten kruisen. Soms zullen ze het ook illegaal doen. En de plannenmakers willen fietsers die langs de stilstaande bussen bij halte Maasboulevard gaan zelfs tússen de rails laten fietsen. In al deze gevallen lopen fietsers het risico op een eenzijdig ongeval (een ongeval waarbij geen andere verkeersdeelnemer betrokken is), zoals een val door de spleet of door gladde rails. De fietsomstandigheden zijn soms moeilijk, denk aan plensregen of aan vorst in de winter. En om het tramlawaai te verminderen kunnen de rails zijn geolied. Daarnaast kunnen fietsers ook worden afgeleid door de te kruisen rails en daardoor minder aandacht besteden aan het verkeer. Dan lopen ze ook meer risico op een tweezijdig ongeval.

Als gevolg van deze onveilige omstandigheden kunnen er meer ongevallen en meer ernstige fietsongevallen plaatsvinden. Ook gaan er mensen zich minder veilig voelen in de stad en zich daarnaar gedragen. Omdat deskundigen zeggen dat de tram binnen Maastricht “niet of nauwelijks nut” heeft, iets wat de gemeente beaamt, is deze toename van onveiligheid maatschappelijk niet aanvaardbaar. Voor een regiofunctie hoeft de tram niet door de binnenstad, maar zou ze ook van de spoorbrug gebruik kunnen maken.

De Fietsersbond heeft dan ook bezwaar gemaakt tegen het bestemmingsplan voor de tram en gaat ook in beroep bij de Raad van State.